در تست A/B دو نسخۀ مختلف از یک صفحه، پیام، تبلیغ یا دکمه را با یکدیگر مقایسه کرده و براساس دادههای واقعی تصمیم میگیرید که کدام نسخه عملکرد بهتری دارد.
- 1 - A/B تست چیست؟
- 2 - 6 مرحله اصلی اجرای تست A/B؛ از ایدهپردازی تا تحلیل نتایج
- مرحله اول: قبلاز هر چیز، هدف تست را مشخص کنید
- مرحله دوم: فقط یک متغیر را برای تست A/B انتخاب کنید
- مرحله سوم: دو نسخه متفاوت از صفحه یا محتوا بسازید
- مرحله چهارم: کاربران را بهطور مساوی بین دو نسخه تقسیم کنید
- مرحله پنجم: دادههای کافی برای A/B Testing جمعآوری کنید
- مرحله ششم: نتایج را تحلیل و نسخه برنده را انتخاب کنید
- یک نمونه تست A/B
- 3 - چه مواردی را میتوان با A/B تست، آزمایش کرد؟
- 4 - ۴ ابزار حرفهای برای تحلیل و اجرای تست A/B
- 5 - 5 اشتباه رایج در اجرای A/B تست
- 6 - مثالهای کاربردی A/B تست در بازاریابی جهانی
- 7 - جمعبندی؛ با A/B تست، حدس و گمان را کنار بگذارید
از A/B Testing در بخشهای مختلف دیجیتال مارکتینگ مانند طراحی سایت، صفحات فرود، کمپینهای تبلیغات آنلاین و حتی بازاریابی پیامکی استفاده میشود. در این مقاله بهصورت کامل با مفهوم تست A/B، نحوۀ اجرای آن، کاربردها و تأثیر آن بر افزایش نرخ تبدیل آشنا میشوید.
A/B تست چیست؟
در تست A/B دو نسخۀ متفاوت از یک عنصر، به دو گروه از کاربران نمایش داده میشود تا عملکرد آنها براساس شاخصهایی مانند نرخ کلیک یا نرخ تبدیل مقایسه شده و در نهایت نسخهای که نتیجه بهتری دارد بهعنوان نسخه برتر انتخاب میشود.
به زبان ساده، A/B تست به این سؤال پاسخ میدهد:
«کدام نسخه واقعاً بهتر عمل میکند؟»
A/B تست یا A/B Testing یکی از مهمترین روشهای بهینهسازی در دیجیتال مارکتینگ است که به شما کمک میکند بهترین نسخه از یک محتوا، صفحه یا کمپین را براساس رفتار واقعی کاربران انتخاب کنید.
6 مرحله اصلی اجرای تست A/B؛ از ایدهپردازی تا تحلیل نتایج
اجرای A/B تست برخلاف تصور بسیاری از افراد پیچیده نیست. کافیست مراحل آن را بهدرستی و بهترتیب انجام دهید تا به نتایج قابل اعتماد برسید.
هر تست باید با هدف مشخص و برپایۀ یک فرضیۀ قابل اندازهگیری، اجرا شود.
مرحله اول: قبلاز هر چیز، هدف تست را مشخص کنید
قبلاز هر اقدامی باید مشخص کنید که دقیقاً بهدنبال چه نتیجهای هستید. بسیاری از تستها بهدلیل نداشتن هدف مشخص، نتایج مفیدی تولید نمیکنند.
برای مثال هدف شما یکی از موارد زیر است:
- افزایش فروش محصولات
- افزایش ثبتنام کاربران
- افزایش نرخ کلیک روی دکمۀ کال تو اکشن
- افزایش بازشدن پیامک یا ایمیل
- افزایش دانلود فایل یا اپلیکیشن
هرچه هدف دقیقتر باشد، تحلیل نتایج نیز سادهتر میشود.
مرحله دوم: فقط یک متغیر را برای تست A/B انتخاب کنید
پساز تعیین هدف باید مشخص کنید چه بخشی را میخواهید آزمایش کنید (برای مثال متن دکمۀ CTA، نمونۀ متن پیامک تبلیغاتی، متن دکمه یا…).
در A/B تست بهتر است در هر آزمایش تنها یک متغیر را تغییر داده و مورد آزمایش قرار دهید. این کار باعث میشود دلیل تغییر نتایج بهوضوح مشخص شود.
اگر همزمان چند بخش را تغییر دهید، تشخیص اینکه کدام تغییر باعث بهبود عملکرد شده دشوار میشود.
مرحله سوم: دو نسخه متفاوت از صفحه یا محتوا بسازید
در این مرحله باید دو نسخۀ مختلف از عنصر مورد نظر ایجاد کنید.
- نسخۀ A: نسخۀ فعلی یا نسخۀ کنترل
- نسخۀ B: نسخۀ جدید با تغییر مورد نظر
مرحله چهارم: کاربران را بهطور مساوی بین دو نسخه تقسیم کنید
اکنون باید کاربران را به دو گروه تقسیم کنید تا هر گروه یکی از نسخهها را مشاهده کند.
معمولاً این تقسیمبندی بهصورت مساوی انجام میشود:
حتماً بخوانید: مزایا و معایب تبلیغات پیامکی در بازاریابی دیجیتال | بررسی علمی + راهکارهای هدفمند
- 50 درصد کاربران نسخۀ A را مشاهده میکنند.
- 50 درصد کاربران نسخۀ B را مشاهده میکنند.
این کار باعث میشود شرایط برای هر دو نسخه یکسان بوده و نتایج، اعتبار بیشتری داشته باشند.
با اجرای تست a/b متوجه میشوید که کاربر از کدام پیشنهاد شما استقبال میکند.
مرحله پنجم: دادههای کافی برای A/B Testing جمعآوری کنید
پساز شروع تست باید دادههای مربوط به رفتار کاربران را ثبت و بررسی کنید. مدت زمان تست به میزان ترافیک سایت یا تعداد مخاطبان بستگی دارد.
در این مرحله معمولاً شاخصهایی مانند موارد زیر اندازهگیری میشوند:
- نرخ کلیک
- نرخ تبدیل
- تعداد خرید
- تعداد ثبتنام
- درآمد حاصل از فروش
- نرخ بازشدن ایمیل یا پیامک
هرچه حجم دادهها بیشتر باشد، نتایج نهایی قابل اعتمادتر خواهند بود.
مرحله ششم: نتایج را تحلیل و نسخه برنده را انتخاب کنید
در آخرین مرحله باید عملکرد دو نسخه را با یکدیگر مقایسه کنید.
اگر نسخۀ B نسبت به نسخۀ A عملکرد بهتری داشته باشد، آن را بهعنوان نسخۀ برنده انتخاب کنید و بهصورت گسترده برای همۀ کاربران نمایش دهید.
یک نمونه تست A/B
فرض کنید یک فروشگاه اینترنتی قصد دارد تعداد سفارشهای خود را افزایش دهد.
- هدف: افزایش نرخ کلیک روی دکمۀ خرید
- متغیر مورد آزمایش: متن دکمۀ خرید
- نسخۀ A: «خرید محصول»
- نسخۀ B: «همین حالا سفارش دهید»
- تقسیم کاربران: هر نسخه به 50 درصد از بازدیدکنندگان نمایش داده میشود.
- نتایج پساز دو هفته:
- نرخ کلیک نسخۀ اول: 7%
- نرخ کلیک نسخۀ دوم: 9%
در این شرایط نسخۀ دوم حدود 28 درصد عملکرد بهتری داشته است. بنابراین آن را بهعنوان نسخۀ نهایی انتخاب کرده و از آن برای افزایش فروش استفاده کنید.
همین فرایند ساده برای صفحات سایت، کمپینهای ایمیلی، تبلیغات آنلاین و حتی کمپینهای پیامکی اجرا میشود و به بهبود نتایج بازاریابی کمک میکند.
تست A/B با حذف حدس و گمان از فرایند تصمیمگیری، مسیر افزایش فروش را هموارتر میکند.
چه مواردی را میتوان با A/B تست، آزمایش کرد؟
هر بخشی از فعالیتهای بازاریابی دیجیتال که بر رفتار کاربران تأثیر میگذارد، قابل آزمایش است. از متن یک پیامک تبلیغاتی گرفته تا منو و عنوان صفحات سایت.
هرچه عناصر بیشتری را بهصورت اصولی آزمایش کنید، درک بهتری از سلیقه و رفتار مخاطبان خود بهدست میآوردید و کمپینهای مؤثرتری اجرا میکنید.
از مهمترین مواردی که میتوان با A/B تست بررسی کرد عبارتاند از:
- پیامکهای تبلیغاتی: متن پیامک، پیشنهاد فروش، CTA و بهترین زمان ارسال پیامک را آزمایش کنید تا متوجه شوید کدام نسخه، نرخ کلیک و نرخ تبدیل بیشتری برای شما ایجاد میکند.
- عنوان صفحات سایت: موارد مختلف را امتحان کنید و ببینید کدام عنوان توجه کاربران بیشتری را جلب میکند.
- رنگ و متن دکمه CTA: رنگها و متنهای مختلف دکمۀ فراخوان به اقدام را تست کنید تا نرخ کلیک و ثبتنام را افزایش دهید.
- لندینگ پیج: تیترها، تصاویر، فرمها و بخشهای مختلف صفحۀ فرود را تغییر دهید و تأثیر آنها را بر نرخ تبدیل بررسی کنید.
- کمپینهای ایمیلی: عنوان ایمیل، محتوای پیام، دکمههای CTA و زمان ارسال را مقایسه کنید تا بهترین عملکرد را بهدست آورید.
- تبلیغات کلیکی و بنری: تصاویر، متنها و پیشنهادهای مختلف را آزمایش کنید تا کاربران بیشتری روی تبلیغ شما کلیک کنند.
تحلیل رفتار مشتری در کمپینهای پیامکی با AI به شما کمک میکند نتایج A/B تست را دقیقتر بررسی کنید و سریعتر به نسخۀ برنده برسید.
برای شناخت رفتار مشتری از تست a/b کمک بگیرید.
۴ ابزار حرفهای برای تحلیل و اجرای تست A/B
برای اجرای A/B تست به ابزارهایی نیاز دارید که نسخههای مختلف را به کاربران نمایش دهند، دادهها را جمعآوری کنند و نتایج را در اختیار شما بگذارند. در ادامه با چند مورد از محبوبترین ابزارهای A/B Testing آشنا میشوید.
VWO؛ وقتی میخواهید دلیل رفتار کاربران را پیدا کنید
اگر میخواهید علاوهبر اجرای A/B تست، دلیل رفتار کاربران را هم متوجه شوید، VWO گزینۀ مناسبی است.
این ابزار با قابلیتهایی مانند نقشۀ حرارتی، تحلیل رفتار کاربران و ضبط نشستها به شما نشان میدهد کاربران در کدام بخشهای سایت کلیک میکنند، کجا از فرایند خرید خارج میشوند و چه عواملی روی نرخ تبدیل تأثیر میگذارند.
حتماً بخوانید: تبلیغات در خراسان رضوی را دست کم نگیرید!
ابزاری چون vwo در اجرای تست a/b به شما کمک میکند.
AB Tasty؛ ایدههای بازاریابی خود را سریع آزمایش کنید
اگر میخواهید بدون درگیر شدن با پیچیدگیهای فنی، ایدههای بازاریابی خود را سریع آزمایش کنید، AB Tasty گزینه مناسبی است.
این ابزار به شما کمک میکند نسخههای مختلف صفحات فرود، دکمههای CTA و کمپینهای بازاریابی را مقایسه کنید و بر اساس رفتار کاربران، بهترین گزینه را انتخاب کنید.
Optimizely؛ برای تستهای پیشرفته و شخصیسازی در مقیاس بزرگ
اگر وبسایت یا اپلیکیشن شما ترافیک بالایی دارد و قصد دارید تستهای پیشرفتهتری اجرا کنید، Optimizely انتخاب مناسبی است.
این پلتفرم به شما کمک میکند نسخههای مختلف صفحات، پیشنهادهای فروش و تجربه کاربری را برای گروههای مختلف کاربران آزمایش کنید و بر اساس نتایج، تجربهای شخصیسازیشده ارائه دهید.
تصویر صفحۀ نخست سایت Optimizely
Upflowy؛ بدون کدنویسی A/B تست اجرا کنید
یک ابزار No-Code برای طراحی و بهینهسازی تجربۀ کاربری در وبسایت است. این پلتفرم با رابط Drag & Drop امکان اجرای A/B تست روی فرمهای ثبتنام، قیفهای فروش و فرایند آنبوردینگ کاربران را فراهم میکند.
یکی از مزیتهای Upflowy، راهاندازی سریع تستها بدون نیاز به دانش برنامهنویسی است. همچنین این ابزار از یک نسخۀ رایگان برخوردار است و پلنهای حرفهای آن از 49 دلار در ماه آغاز میشوند.
جدول مقایسه ابزار اجرایی تست A/B
| ابزار | مناسب برای | مهمترین مزیت |
| VWO | کسبوکارهایی که علاوهبر A/B تست به تحلیل رفتار کاربران نیاز دارند | نقشه حرارتی، ضبط نشست کاربران و شناسایی نقاط ضعف مسیر تبدیل |
| AB Tasty | تیمهای بازاریابی و متخصصان CRO | راهاندازی سریع تستها و بهینهسازی صفحات فرود و کمپینهای بازاریابی |
| Optimizely | سازمانها و کسبوکارهای بزرگ با ترافیک بالا | اجرای تستهای پیشرفته و شخصیسازی تجربه کاربری برای گروههای مختلف کاربران |
| Upflowy | استارتاپها و کسبوکارهایی که دانش فنی محدودی دارند | اجرای A/B تست روی فرمها و قیف فروش بدون نیاز به کدنویسی |
اگر تازه A/B تست را شروع کردهاید، Upflowy و AB Tasty گزینههای سادهتری هستند. اگر علاوهبر تست به تحلیل رفتار کاربران نیاز دارید، VWO انتخاب مناسبی است و برای اجرای تستهای پیشرفته در مقیاس سازمانی، Optimizely امکانات بیشتری در اختیار شما قرار میدهد.
5 اشتباه رایج در اجرای A/B تست
اگر A/B تست را بهدرستی اجرا نکنید، نتایج آن قابل اعتماد نخواهد بود. برای جلوگیری از تصمیمگیریهای اشتباه، بهتر است از خطاهای رایج زیر دوری کنید.
1. تست را خیلی زود متوقف نکنید
بعداز مشاهدۀ نتایج اولیه، برای انتخاب نسخۀ برنده عجله نکنید. گاهی اختلافی که در روزهای اول مشاهده میکنید، پساز جمعآوری دادههای بیشتر از بین میرود.
اجازه دهید تست تا رسیدن به حجم دادۀ مناسب ادامه پیدا کند.
2. با تعداد کم کاربر، تست نگیرید
اگر تست را روی تعداد کمی از کاربران اجرا کنید، نتایج قابل اعتماد نیستند. برای رسیدن به یک نتیجۀ دقیق، باید دادههای کافی جمعآوری کنید و رفتار تعداد مناسبی از کاربران را بررسی کنید.
3. چند متغیر را همزمان تغییر ندهید
اگر منو اصلی سایت و عنوان صفحۀ محصولات را بهصورت همزمان تغییر دهید، متوجه نمیشوید کدام تغییر باعث بهبود یا افت عملکرد شده است. در هر تست فقط یک متغیر را تغییر دهید تا نتایج را بهدرستی تحلیل کنید.
اگر قبلاز اعمال تغییرات در تبلیغات، ابتدا از تست a/b استفاده کنید، مجبور به پرداخت هزینههای اضافی نیستید.
4. بدون فرضیه مشخص تست را شروع نکنید
قبلاز اجرای تست، مشخص کنید دقیقاً بهدنبال چه چیزی هستید. برای مثال، فرض کنید «تغییر متن دکمه خرید باعث افزایش نرخ کلیک میشود». داشتن فرضیۀ مشخص، تحلیل نتایج را سادهتر میکند.
5. فقط به اختلاف اعداد توجه نکنید
صرفاً به این دلیل که یک نسخه چند کلیک بیشتر دریافت کرده است، آن را برنده اعلام نکنید. هنگام تحلیل نتایج، عواملی مانند حجم نمونه، مدت زمان تست و اعتبار آماری دادهها را نیز در نظر بگیرید.
مثالهای کاربردی A/B تست در بازاریابی جهانی
بسیاری از برندهای بزرگ دنیا بخش مهمی از رشد خود را مدیون تستهای مداوم A/B هستند. در ادامه چند نمونۀ معروف رامیبینید.
تست A/B در صنعت تجارت الکترونیک؛ تست کاهش زمان خرید
آمازون یکی از شناختهشدهترین شرکتهایی است که فرهنگ تست A/B را به بخش جداییناپذیر کسبوکار خود تبدیل کرده است. تقریباً هر تغییر در وبسایت آمازون قبلاز انتشار عمومی آزمایش میشود.
حتماً بخوانید: روشهای ارسال تور لحظه آخری از طریق پیامک
یکی از مهمترین نوآوریهای این شرکت، قابلیت «سفارش با یک کلیک» است. آمازون با حذف مراحل اضافی خرید، فرایند سفارش را سادهتر کرد.
نتیجۀ این تغییر، تجربۀ خرید سریعتر و کاهش نرخ رهاکردن سبد خرید بود. این رویکرد بعدها به یکی از استانداردهای صنعت تجارت الکترونیک تبدیل شد.
تست A/B در صنعت رسانه و محتوا؛ تست شخصیسازی محتوا
نتفلیکس برای افزایش تعامل کاربران، بهطور مداوم تصاویر کاور فیلمها و سریالها را آزمایش میکند. ممکن است دو کاربر برای یک فیلم یکسان، تصاویر متفاوتی مشاهده کنند.
برای مثال، اگر کاربری به فیلمهای عاشقانه علاقه داشته باشد، نتفلیکس تصویری با محوریت شخصیتهای عاشقانه نمایش میدهد. در مقابل، برای کاربری که فیلمهای اکشن تماشا میکند، تصویری هیجانانگیزتر از همان فیلم را نشان میدهد.
این آزمایشها به نتفلیکس کمک کردهاند نرخ کلیک روی محتواها را افزایش دهد و کاربران زمان بیشتری را در پلتفرم سپری کنند.
تست A/B در صنعت گردشگری؛ اعتمادسازی در لحظه فروش
Booking.com یکی از شرکتهایی است که بهصورت مداوم از A/B تست برای بهینهسازی وبسایت خود استفاده میکند. گفته میشود در هر لحظه صدها یا حتی هزاران تست مختلف در این پلتفرم درحال اجرا است.
در سال ۲۰۱۷، Booking.com تصمیم گرفت علاوهبر هتلها، امکان ثبت و اجارۀ اقامتگاههای شخصی را نیز فراهم کند. پساز راهاندازی این سرویس، تیم بازاریابی متوجه شد تعداد زیادی از مالکان، فرایند ثبتنام را شروع میکنند اما قبلاز تکمیل آن از صفحه خارج میشوند.
برای حل این مشکل، چند نسخۀ متفاوت از صفحۀ فرود طراحی کردند. در نسخههای جدید، اطلاعاتی مانند نظرات کاربران، جوایز و افتخارات Booking.com، مزایای همکاری با پلتفرم و سایر عوامل اعتمادساز را در صفحه قرار دادند.
این تست را به مدت دو هفته اجرا کردند. در پایان، نسخۀ برنده توانست نرخ ثبتنام مالکان را ۲۵ درصد افزایش دهد. این مثال نشان میدهد که گاهی اضافه کردن چند عنصر اعتمادساز به یک صفحه، تأثیر بسیار بیشتری از افزایش بودجۀ تبلیغاتی دارد.
جمعبندی؛ با A/B تست، حدس و گمان را کنار بگذارید
در این مقاله با مفهوم A/B Testing، مراحل اجرای آن، کاربردها، نمونههای واقعی، ابزارهای مورد نیاز و اشتباهات رایج در اجرای تست آشنا شدید.
همانطور که دیدید، حتی تغییرات کوچکی مانند اصلاح متن یک دکمه، تغییر عنوان صفحه یا بازنویسی یک پیامک تبلیغاتی تأثیر قابلتوجهی بر نرخ تبدیل و فروش میگذارد.
اگر قصد دارید کمپینهای بازاریابی موفقتری اجرا کنید، مانند شرکتهای بزرگ مانند آمازون، A/B تست را به بخشی ثابت از فرایند تصمیمگیری خود تبدیل کنید.
هرچه بیشتر رفتار کاربران را آزمایش و تحلیل کنید، شناخت دقیقتری از مخاطبان خود بهدست میآورید و تصمیمهای مؤثرتری میگیرید.
سوالات متداول
تعداد کاربران به هدف تست و میزان ترافیک شما بستگی دارد. هرچه حجم نمونه بیشتر باشد، نتایج قابل اعتمادتر خواهند بود. به همین دلیل توصیه میشود قبل از تصمیمگیری، دادههای کافی جمعآوری کنید.
A/B تست یک فعالیت مقطعی نیست. بهتر است بهطور مستمر عناصر مختلف سایت و کمپینهای بازاریابی خود را آزمایش کنید تا همیشه برپایۀ رفتار واقعی کاربران تصمیم بگیرید.
A/B تست به شما کمک میکند بودجۀ بازاریابی خود را روی مؤثرترین نسخۀ صفحات، تبلیغات یا پیامها متمرکز کنید. در نتیجه، بدون افزایش هزینۀ تبلیغات، نرخ بازگشت سرمایه (ROI) افزایش پیدا میکند.
