بازاریابی چریکی یا گوریلا مارکتینگ یعنی برای جلب توجه مخاطب، بهجای تبلیغ مستقیم و تکراری، سراغ یک ایدۀ خلاقانه و غیرمنتظره بروید. در این روش، مخاطب فقط تبلیغ را نمیبیند؛ بلکه ممکن است غافلگیر شود، با برند تعامل کند یا درباره آن با دیگران صحبت کند.
- 1 - بازاریابی چریکی Guerrilla Marketing چیست؟
- 2 - انواع گوریلا مارکتنیگ؛ ۶ روش برای غافلگیر کردن مخاطب
- ۱. بازاریابی خیابانی؛ خیابان را به صحنه تبلیغ چریکی تبدیل کنید
- ۲. بازاریابی محیطی؛ یک شیء معمولی را به صحنه بازاریابی گوریلا وارد کنید
- ۳. بازاریابی ویروسی در گوریلا مارکتینگ؛ وقتی مخاطب پیام برند را دستبهدست میکند
- ۴. بازاریابی پنهان چریکی؛ وقتی محصول بدون ظاهر تبلیغاتی دیده میشود
- ۵. بازاریابی کمین؛ با گوریلا مارکتینگ از یک رویداد به نفع برند استفاده کنید
- ۶. بازاریابی دهان به دهان؛ مشتری تبلیغ چریکی برند را به مردم منتقل میکند
- 3 - 7 مرحله اجرای بازاریابی چریکی Guerilla Marketing
- ۱. هدف کمپین بازاریابی چریکی را مشخص کنید
- ۲. مخاطب هدف کمپین گوریلا مارکتینگ را بشناسید
- ۳. ایده خلاقانه پیدا کنید؛ مخاطب را با تبلیغات چریکی غافلگیر کنید
- ۴. مکان و زمان اجرای تبلیغ چریکی را هوشمندانه انتخاب کنید
- ۵. سناریوی اجرای کمپین گوریلا را قبل از شروع آماده کنید
- ۶. کمپین چریکی را برای انتشار در فضای آنلاین آماده کنید
- ۷. نتیجه کمپین بازاریابی چریکی را اندازهگیری کنید
- 4 - نمونههای موفق بازاریابی چریکی در جهان و ایران
- 5 - مزایای بازاریابی چریکی
- 6 - معایب و ریسکهای بازاریابی چریکی
- 7 - اشتباهات رایج در گوریلا مارکتینگ؛ وقتی خلاقیت نتیجه معکوس میدهد
- 8 - تفاوت بازاریابی چریکی و تبلیغات سنتی
- 9 - جمعبندی؛ بازاریابی چریکی یعنی متفاوت دیده شدن
در ادامه، تعریف دقیق بازاریابی چریکی، انواع آن، نمونههای واقعی و روش اجرای یک کمپین چریکی را بررسی میکنیم.
بازاریابی چریکی Guerrilla Marketing چیست؟
بازاریابی چریکی یا Guerrilla Marketing یک روش بازاریابی غیرمتعارف است که برای جلب توجه مخاطب، از خلاقیت، غافلگیری و ایدههای متفاوت استفاده میکند.
در این روش، بهجای اینکه فقط با افزایش بودجۀ تبلیغاتی بهدنبال دیدهشدن باشید، از یک ایدۀ جدید برای ایجاد واکنش در مخاطب استفاده کنید.
هدف اصلی بازاریابی چریکی، فقط نمایش یک تبلیغ نیست. باید کاری کنید که مخاطب متوجه تبلیغ شود، آن را به خاطر بسپارد و درباۀ آن صحبت کند.
گاهی این اتفاق با یک تبلیغ عجیب در خیابان رخ میدهد و گاهی با یک ویدیو، شوخی یا ایدۀ غیرمنتظره در شبکههای اجتماعی.
اصطلاح Guerrilla Marketing را جی کنراد لوینسون (Jay Conrad Levinson) در دهۀ ۱۹۸۰ وارد ادبیات بازاریابی کرد. او این مفهوم را از جنگهای چریکی الهام گرفت.
بازاریابی چریکی چگونه کار میکند؟
این نوع بازاریابی معمولاً از یک الگوی ساده پیروی میکند:
- فرض کنید یک عطرفروشی در خیابانهای منتهی به مغازه، چند بنر تبلیغاتی بر روی دیوارها نصب میکند.
- روی هر بنر تصویر یک عطر را قرار میدهد و مخاطب با کشیدن دست روی آن، رایحۀ همان عطر را روی دستش احساس میکند.
- روی بنر فقط یک جمله نوشته شده است: «لمس کنید.»
مخاطب ابتدا با یک تبلیغ متفاوت روبهرو میشود. دستش را روی عطر میکشد و رایحه را احساس میکند. اگر عطر برایش جذاب باشد، حالا یک دلیل واقعی برای ورود به مغازه دارد.
این یک نمونۀ ساده از بازاریابی چریکی است؛ چون بهجای اینکه فقط تصویر محصول را نمایش دهند، مخاطب را وارد تجربۀ لمس تبلیغ میکنند.
ایده ساده است، اما حس کنجکاوی و تجربۀ مستقیم محصول باعث میشود تبلیغ راحتتر در ذهن بماند.
بهجای تبلیغ مستقیم و تکراری، سراغ یک ایدۀ خلاقانه و غیرمنتظره بروید.
انواع گوریلا مارکتنیگ؛ ۶ روش برای غافلگیر کردن مخاطب
بازاریابی چریکی روشهای مختلفی دارد. تفاوت این روشها بیشتر به محل اجرا، نوع ارتباط با مخاطب و نحوۀ انتشار کمپین مربوط میشود.
۱. بازاریابی خیابانی؛ خیابان را به صحنه تبلیغ چریکی تبدیل کنید
در بازاریابی خیابانی (Street Marketing)، از خیابان و فضاهای عمومی برای اجرای تبلیغات متفاوت استفاده کنید.
وقتی این تبلیغات را با ایدهای خلاقانه، غیرمنتظره و غافلگیرکننده اجرا کنید، بازاریابی خیابانی به یکی از روشهای بازاریابی چریکی تبدیل میشود. در این روش، مخاطب بهجای اینکه فقط تبلیغ را ببیند، مستقیماً با آن روبهرو میشود و با برند ارتباط میگیرد.
مثال عملی:
فقط ۳۰۰ متر با یک ناهار خوشمزه فاصله دارید! 🍔
امروز بین ساعت ۱۲ تا ۱۴ وارد شعبۀ صادقیه شوید،
این پیامک را نشان دهید و سفارش دوم را مهمان ما باشید.
📍 [آدرس رستوران]
لغو11
اینجا پیامک فقط یک پیشنهاد تخفیف نیست. موقعیت مکانی، زمان ارسال و پیشنهاد محدود در کنار هم قرار گرفتهاند و یک تجربۀ فوری برای مخاطب ساختهاند.
حتماً بخوانید: بازخورد مشتریان درباره بازاریابی پیامکی
برای دیدن پیامکهای خلاقانه پیشنهاد میکنیم به صفحۀ نمونه پیامک مراجعه کنید.
۲. بازاریابی محیطی؛ یک شیء معمولی را به صحنه بازاریابی گوریلا وارد کنید
در بازاریابی محیطی (Ambient Marketing)، از محیط و اشیای روزمره بهعنوان بخشی از تبلیغ استفاده کنید. ایده را باید به شکلی اجرا کنید که مخاطب در یک محیط آشنا، با چیزی غیرمنتظره روبهرو شود.
مثال عملی:
۳. بازاریابی ویروسی در گوریلا مارکتینگ؛ وقتی مخاطب پیام برند را دستبهدست میکند
در بازاریابی ویروسی (Viral Marketing)، کمپین را به شکلی طراحی کنید که مخاطبان خودشان آن را برای دیگران ارسال و منتشر کنند. شبکههای اجتماعی در این روش نقش مهمی دارند.
مثال عملی:
در اینجا، جذابیت واکنش واقعی افراد باعث میشود مخاطبان بیشتری ویدیو را ببینند و برای دیگران ارسال کنند.
۴. بازاریابی پنهان چریکی؛ وقتی محصول بدون ظاهر تبلیغاتی دیده میشود
در بازاریابی پنهان (Stealth Marketing)، تبلیغ را به شکلی انجام دهید که ماهیت تبلیغاتی آن در نگاه اول آشکار نباشد. محصول یا پیام خود را در یک تجربۀ طبیعی، محتوای سرگرمی یا موقعیت روزمره وارد کنید.
مثال عملی:
۵. بازاریابی کمین؛ با گوریلا مارکتینگ از یک رویداد به نفع برند استفاده کنید
در بازاریابی کمین (Ambush Marketing)، یک برند تلاش میکند بدون اینکه حامی رسمی باشد، از توجه ایجادشده پیرامون یک رویداد یا فعالیت بزرگ استفاده کند و ارتباطی ذهنی میان خود و آن رویداد بسازد.
مثال عملی:
البته در اجرای این روش، باید مرزهای حقوقی و مالکیت معنوی رویداد را رعایت کنید.
۶. بازاریابی دهان به دهان؛ مشتری تبلیغ چریکی برند را به مردم منتقل میکند
در بازاریابی دهان به دهان، هدف این است که مخاطب دربارۀ برند، محصول یا تجربۀ خود با دیگران صحبت کند. در ادبیات بازاریابی چریکی، دهان به دهان بیشتر بهعنوان یکی از مهمترین نتایج و عوامل انتشار کمپین مطرح است، نه لزوماً یک نوع مستقل.
مثال عملی:
مشتری تجربۀ مثبتی از برند پیدا میکند و احتمال دارد دربارۀ آن با دوستان یا اعضای خانواده صحبت کند یا آن را در شبکههای اجتماعی به اشتراک بگذارد.
7 مرحله اجرای بازاریابی چریکی Guerilla Marketing
یک کمپین چریکی موفق فقط به یک ایدۀ عجیب و خلاقانه نیاز ندارد. باید هدف، مخاطب، محل اجرا و نحوۀ انتشار کمپین را از ابتدا مشخص کنید. برنامهریزی درست کمک میکند ایدۀ خلاقانه در نهایت به نتیجۀ تجاری تبدیل شود.
۱. هدف کمپین بازاریابی چریکی را مشخص کنید
ابتدا مشخص کنید از اجرای کمپین چه نتیجهای میخواهید. افزایش آگاهی از برند، جذب مشتری، افزایش فروش، معرفی محصول جدید یا ایجاد سروصدا در شبکههای اجتماعی، هرکدام به ایده و اجرای متفاوتی نیاز دارند. هدف را تا حد امکان مشخص و قابل اندازهگیری تعیین کنید.
۲. مخاطب هدف کمپین گوریلا مارکتینگ را بشناسید
ایدهای را انتخاب کنید که با رفتار، علاقه و سبک زندگی مخاطب ارتباط داشته باشد. بررسی کنید مخاطبان شما بیشتر کجا حضور دارند، چه چیزی توجه آنها را جلب میکند و چه نوع تجربهای برایشان جذاب است.
حتماً بخوانید: تجارت الکترونیک چیست؟ بررسی کامل مفاهیم، مزایا و چالشها
۳. ایده خلاقانه پیدا کنید؛ مخاطب را با تبلیغات چریکی غافلگیر کنید
ایده کمپین را حول یک پیام مشخص شکل دهید. مخاطب باید در چند ثانیه متوجه اصل ماجرا شود. ایدهای که برای توضیح دادن به چند دقیقه زمان نیاز دارد، معمولاً برای بازاریابی چریکی مناسب نیست.
۴. مکان و زمان اجرای تبلیغ چریکی را هوشمندانه انتخاب کنید
محل اجرا را براساس حضور مخاطب هدف انتخاب کنید. خیابان، مترو، مرکز خرید، دانشگاه، رویداد یا فضای آنلاین، هرکدام برای یک نوع کمپین مناسب هستند. مکان باید بخشی از ایده باشد، نه فقط محلی برای اجرای آن.
۵. سناریوی اجرای کمپین گوریلا را قبل از شروع آماده کنید
سناریوی اجرا، نیروی انسانی، تجهیزات، زمانبندی و واکنشهای احتمالی مخاطبان را از قبل مشخص کنید. همچنین مجوزهای لازم و مسائل مربوط به امنیت و استفاده از فضای عمومی را بررسی کنید.
۶. کمپین چریکی را برای انتشار در فضای آنلاین آماده کنید
اجرای چریکی ممکن است فقط چند دقیقه یا چند ساعت طول بکشد؛ اما ویدیو و تصاویر آن مدتها دیده میشوند. از ابتدا نحوۀ فیلمبرداری، انتشار در شبکههای اجتماعی و استفاده از محتوای تولیدشده را مشخص کنید.
۷. نتیجه کمپین بازاریابی چریکی را اندازهگیری کنید
فقط به تعداد بازدیدها توجه نکنید. میزان تعامل، استفاده از کد تخفیف، ورود به سایت، جذب مشتری، افزایش فروش، تعداد اشاره به برند و میزان انتشار محتوا را بررسی کنید. شاخص مناسب به هدف کمپین بستگی دارد.
نمونههای موفق بازاریابی چریکی در جهان و ایران
این کمپینها نشان میدهند یک ایدۀ ساده چطور میتواند به یک تبلیغ ماندگار تبدیل شود.
تبلیغ چریکی مکدونالد؛ تبدیل خطکشی عابر پیاده به سیبزمینی سرخکرده
مکدونالد در یکی از کمپینهای تبلیغاتی خود، از خطهای سفید عابر پیاده به شکل سیبزمینی سرخکرده استفاده کرد. یک جعبۀ قرمز مکدونالد نیز در کنار این خطوط قرار گرفت تا تصویر سیبزمینیهای بیرونآمده از جعبه را تداعی کند.
ایده بسیار ساده بود، و از یک عنصر کاملاً معمولی در محیط شهری برای انتقال پیام برند استفاده کرد. مخاطب بدون دیدن یک تبلیغ سنتی، بلافاصله ارتباط تصویر با سیبزمینی سرخکرده مکدونالد را متوجه شد.
بازاریابی چریکی مکدونالد
نایک؛ وقتی پلهها به ابزار تبلیغ چریکی تبدیل شدند
نایک در یکی از ایدههای تبلیغاتی خود از پلههای شهری برای انتقال پیام برند استفاده کرد. پلهها به شکلی طراحی شدند که مفهوم حرکت، ورزش و تلاش را به مخاطب منتقل کنند.
در این نمونه، برند بهجای قرار دادن یک پیام تبلیغاتی معمولی در فضای شهری، خود محیط را به بخشی از تبلیغ تبدیل کرد. همین ویژگی، نمونهای از قدرت تبلیغات محیطی در کمپینهای چریکی است.
بازاریابی چریکی برند نایک
یک حرکت گوریلا مارکتینگ با زامبیها
برای تبلیغ سریال The Walking Dead، بازیگرانی با گریم زامبی در خیابانهای نیویورک قرار گرفتند. حتی در یکی از اجراها، دستها و بازوهای زامبیها از زیر یک دریچه در میدان Union Square بیرون میآمد و رهگذران را غافلگیر میکرد.
ایدۀ تبلیغ ساده بود، بهجای اینکه درباره دنیای زامبیهای سریال صحبت کنند، همان دنیا را برای چند لحظه وارد زندگی واقعی مردم کردند.
کیتکت؛ تبدیل نیمکت به تبلیغ شکلات
کیتکت نیمکتهای شهری را با ظاهر یک شکلات کیتکت طراحی کرد و پیام معروف برند، Have a Break «استراحت کنید»، با مفهوم استراحت روی نیمکت ارتباط پیدا کرد.
در این ایده، محصول و کاربرد محیطی نیمکت به یک پیام واحد تبدیل شدند. مخاطب همزمان با دیدن تبلیغ، مفهوم «استراحت کردن» را تجربه میکرد.
گوریلا مارکتینگ به سبک برند کیتکت
رونیکس؛ وقتی محصول از اندازه واقعی بزرگتر میشود
رونیکس نیز از تبلیغات محیطی با المانهای بزرگ و غیرمعمول از ابزارهای خود در ایران استفاده کرد. در این اجراها، ابعاد غیرطبیعی ابزارها باعث جلب توجه رهگذران شد و محصول را در فضای شهری برجسته کرد.
مزایای بازاریابی چریکی
مزایای که تبلیغات شما را متحول میکنند:
حتماً بخوانید: پنل پیامکی استارتاپ؛ ابزار طلایی برای رشد سریع برند | جذب مشتری با پیامک هوشمند!
- هزینۀ کمتر: بهجای تکیه بر بودجۀ سنگین تبلیغاتی، روی ایده و خلاقیت تمرکز میکند.
- جلب توجه بیشتر: با یک ایدۀ غیرمنتظره، مخاطب را از میان حجم زیاد تبلیغات متمایز میکند.
- ماندگاری در ذهن: یک تجربۀ متفاوت میسازد که شانس بیشتری برای ماندن در ذهن مخاطب دارد.
- افزایش بازاریابی دهان به دهان: یک کمپین جذاب را به موضوع صحبت مخاطبان تبدیل میکند.
- افزایش تعامل: مخاطب را بهجای دریافتکنندۀ پیام، وارد تجربۀ برند میکند.
- پتانسیل وایرال شدن: یک ایدۀ خلاقانه را به محتوایی تبدیل میکند که مخاطبان در شبکههای اجتماعی منتشر کنند.
معایب و ریسکهای بازاریابی چریکی
بازاریابی چریکی در کنار فرصتهای زیادی که برای جلب توجه ایجاد میکند، ریسکهایی هم دارد.
- احتمال ایجاد واکنش منفی در مخاطب را افزایش میدهد.
- درصورت اجرای نامناسب، به اعتبار برند آسیب میزند.
- خلاقانه بودن ایده، موفقیت یا وایرال شدن کمپین را تضمین نمیکند.
- احتمال ایجاد مشکلات قانونی در برخی روشها وجود دارد.
- اثر برخی کمپینهای چریکی، مانند افزایش آگاهی از برند یا تبلیغات دهانبهدهان، بهسادگی قابل اندازهگیری نیستند.
اشتباهات رایج در گوریلا مارکتینگ؛ وقتی خلاقیت نتیجه معکوس میدهد
بازاریابی چریکی به ایدههای متفاوت و جسورانه نیاز دارد؛ اما هر ایده عجیبی لزوماً تبلیغ موفقی نیست. چند اشتباه رایج را در اجرای کمپینهای چریکی در نظر بگیرید:
- خلاقیت بدون ارتباط با برند: اگر مخاطب ایده را به برند یا محصول ارتباط ندهد، کمپین فقط یک اتفاق جالب باقی میماند.
- غافلگیر کردن بدون هدف: شوکه کردن مخاطب بهتنهایی ارزش تبلیغاتی ایجاد نمیکند.
- کپی کردن کمپینهای موفق: ایدهای که برای یک برند جواب داده، لزوماً برای برند شما نتیجۀ مشابهی ندارد.
- نادیده گرفتن واکنش مخاطب: یک شوخی یا ایدۀ خلاقانه ممکن است برای بخشی از مخاطبان جذاب و برای گروهی دیگر آزاردهنده باشد.
- توجه نکردن به قوانین: اجرای تبلیغات در فضای عمومی، فیلمبرداری از افراد یا استفاده از مکانهای خاص، ممکن است محدودیت قانونی داشته باشد.
- تمرکز بیش از حد بر وایرال شدن: وایرال شدن بهتنهایی موفقیت کمپین نیست؛ تبلیغ باید در نهایت به هدف بازاریابی برند کمک کند.
- اجرای ضعیف یک ایدۀ خوب: حتی بهترین ایده هم با اجرای نامناسب نمیتواند اثر مورد انتظار را ایجاد کند.
اشتباهات رایج گوریلا مارکتینگ را بشناسید و از آنها دوری کنید تا موفق شوید.
تفاوت بازاریابی چریکی و تبلیغات سنتی
تفاوت اصلی این دو روش در نحوۀ جلب توجه مخاطب است. تبلیغات سنتی بیشتر روی نمایش پیام تمرکز دارد؛ اما در بازاریابی چریکی، مخاطب با یک ایدۀ متفاوت درگیر میشود.
| تبلیغات سنتی | بازاریابی چریکی |
| پیام تبلیغاتی به شکل مستقیم به مخاطب نمایش داده میشود. | پیام با یک ایدۀ خلاقانه و غیرمنتظره به مخاطب منتقل میشود. |
| بیشتر از قالبهایی مانند بیلبورد، تلویزیون، بنر و آگهی استفاده میشود. | از روشهایی مانند اجرای خیابانی، فلشماب، دوربین مخفی و ایدههای غیرمتعارف استفاده میشود. |
| مخاطب بیشتر بیننده و دریافتکنندۀ پیام است. | مخاطب با تبلیغ درگیر میشود و بخشی از تجربۀ تبلیغاتی را شکل میدهد. |
| هزینۀ فضای تبلیغاتی و رسانه نقش مهمی دارد. | ایده و خلاقیت نقش مهمتری در جلب توجه دارند. |
| تبلیغ معمولاً در قالب یک پیام مشخص ارائه میشود. | تبلیغ به شکل یک اتفاق، تجربه یا غافلگیری اجرا میشود. |
| هدف اصلی، معرفی محصول، خدمات یا برند است. | هدف اصلی، جلب توجه، ایجاد واکنش و ماندگار شدن برند در ذهن مخاطب است. |
| میزان انتشار تبلیغ بیشتر به بودجۀ رسانهای وابسته است. | یک ایدۀ جذاب باعث انتشار خودجوش تبلیغ توسط مخاطبان میشود. |
جمعبندی؛ بازاریابی چریکی یعنی متفاوت دیده شدن
بازاریابی چریکی را با بودجۀ زیاد تعریف نکنید؛ این روش بیشتر به ایدۀ خلاقانه، شناخت مخاطب و اجرای متفاوت وابسته است. یک کمپین خوب باید توجه مخاطب را جلب کند، در ذهن او بماند و در نهایت به هدف برند کمک کند.
اگر قصد اجرای بازاریابی چریکی دارید، از یک ایدۀ ساده شروع کنید؛ ایدهای که مخاطب را غافلگیر کند و باعث شود دربارۀ برند شما صحبت کند.
سوالات متداول
خیر. کسبوکارهای کوچک بهدلیل محدودیت بودجه، بیشتر به این روش توجه میکنند؛ اما برندهای بزرگ هم از بازاریابی چریکی استفاده میکنند.
خیر. خیابان یکی از محلهای اجرای این نوع بازاریابی است، اما کمپینهای چریکی در مترو، مراکز خرید، رویدادها، شبکههای اجتماعی و حتی فضاهای دیجیتال هم اجرا میشوند.
خیر. بازاریابی ویروسی بر انتشار محتوا توسط مخاطبان تمرکز دارد، درحالی که بازاریابی چریکی بر ایدۀ غیرمتعارف و ایجاد تجربۀ متفاوت تأکید میکند. یک کمپین چریکی ممکن است بهصورت ویروسی منتشر شود.
