دادههای مرکز تحقیقات Pew نشان میدهد ۹۷ درصد افراد زیر ۵۰ سال، ۹۰ درصد افراد ۵۰ تا ۶۴ سال و ۷۸ درصد افراد بالای ۶۵ سال در آمریکا گوشی هوشمند دارند.
- 1 - آیا سن مشخص میکند چه کسی قربانی فیشینگ پیامکی میشود؟
- 2 - جوانان چگونه قربانی فیشینگ پیامکی میشوند؟
- 3 - میانسالان چگونه قربانی فیشینگ پیامکی میشوند؟
- 4 - سالمندان چگونه قربانی فیشینگ پیامکی میشوند؟
- 5 - کدام گروه بیشتر قربانی میشود و کدام گروه بیشتر ضرر میکند؟
- 6 - فیشینگ پیامکی برای هر سن، چهرهای متفاوت دارد
اگرچه نمیتوان این آمار را بدون دادههای داخلی مستقیماً به کاربران ایرانی تعمیم داد، نتایج آن نشان میدهد گوشی هوشمند و ارتباطات دیجیتال دیگر به نسل خاصی محدود نیستند.
براساس اعلام فراجا، در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۵۶ هزار پروندۀ جرایم سایبری در کشور تشکیل شده است.
این آمار شامل همۀ جرایم سایبری است و تعداد قربانیان فیشینگ پیامکی را نشان نمیدهد؛ بااینحال، ابعاد کلی تهدیدهای سایبری علیه کاربران ایرانی را آشکار میکند.
اما آیا یک گروه سنی بیشتر قربانی فیشینگ پیامکی میشود یا شیوۀ قربانیشدن نسلها با یکدیگر تفاوت دارد؟
آیا سن مشخص میکند چه کسی قربانی فیشینگ پیامکی میشود؟
برخی مطالعات جوانان را آسیبپذیرتر دانستهاند، برخی احتمال فریبخوردن افراد مسنتر را بیشتر ارزیابی کردهاند و بعضی نیز به این نتیجه رسیدهاند که سن بهتنهایی معیار دقیقی برای پیشبینی قربانیشدن نیست.
این تفاوت در نتایج نشان میدهد عوامل دیگری نیز باید در نظر گرفته شوند:
- میزان حضور و فعالیت فرد در فضای دیجیتال
- تعداد دفعات مواجهه با پیامهای ناشناس
- سواد دیجیتال و آشنایی با شگردهای کلاهبرداری
- نوع و میزان باورپذیری پیام جعلی
- عجله یا فشار روانی هنگام تصمیمگیری
- میزان توجه کاربر به فرستنده و نشانی لینک
برای مثال، یک جوان ممکن است شگردهای فیشینگ را بشناسد، اما بهدلیل دریافت پیامهای فراوان و تصمیمگیری سریع روی لینکی جعلی کلیک کند.
در مقابل، فردی سالمند ممکن است کمتر با چنین پیامهایی مواجه شود؛ اما پیام جعلی منتسب به بانک یا یک سازمان رسمی را معتبر بداند.
تفاوتهای سنی فقط بر نحوۀ مواجهه با پیامهای جعلی اثر نمیگذارند؛ نوع پیام، لحن و پیشنهاد مؤثر برای هر گروه نیز متفاوت است. در مقالۀ «ارسال پیامک تبلیغاتی بر اساس سن و جنسیت» میتوانید با تأثیر ویژگیهای جمعیتشناختی بر طراحی پیامک آشنا شوید.
جوانان چگونه قربانی فیشینگ پیامکی میشوند؟
آشنایی با فناوری بهمعنای مصونیت نیست؛ مواجهۀ زیاد با اعلانها و واکنش سریع میتواند فرصت بررسی لینک و فرستنده را کاهش دهد.
آشنایی بیشتر جوانان با فناوری بهمعنای مصونیت آنها در برابر فیشینگ پیامکی نیست. استفادۀ مکرر از گوشی و دریافت تعداد زیادی اعلان باعث میشود بعضی پیامها سریع و بدون بررسی دقیق باز شوند.
خرید اینترنتی، پرداخت آنلاین و استفاده همزمان از اپلیکیشنهای مختلف نیز تعداد موقعیتهایی را که یک پیام جعلی میتواند واقعی به نظر برسد، افزایش میدهد.
کلاهبرداران برای هدفگرفتن جوانان معمولاً از پیامهایی با موضوعات زیر استفاده میکنند:
- پیگیری یا تحویل مرسوله
- ورود مشکوک به حساب کاربری
- دریافت جایزه یا اعتبار رایگان
- پیشنهاد استخدام و درآمد اینترنتی
- تخفیف محدود فروشگاهها
- تأیید پرداخت یا تمدید اشتراک
مواجهه با فضای دیجیتال در ایران از سنین پایین آغاز میشود.
یافتههای پیمایش ملی زیست مجازی نشان میدهد ۸۵ درصد کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ ساله به اینترنت متصل میشوند.
حتماً بخوانید: ارسال پیامک انبوه رایگان (راهنمای کامل برای کسبوکارهای کوچک و متوسط)
این آمار مستقیماً نرخ فیشینگ پیامکی را نشان نمیدهد، اما بیانگر آن است که کاربران جوان از سالهای ابتدایی زندگی با اعلانها، لینکها، حسابهای کاربری و خدمات آنلاین مواجهاند.
دادههای کمیسیون فدرال تجارت آمریکا (FTC) نیز تصور مصونبودن جوانان را زیر سؤال میبرد.
براساس گزارشهای سال ۲۰۲۴، ۴۴ درصد افراد ۲۰ تا ۲۹ سالهای که وقوع کلاهبرداری را به FTC گزارش کرده بودند، اعلام کردند پول از دست دادهاند.
این آمار مربوط به آمریکا و مجموع روشهای کلاهبرداری است؛ بنابراین، نباید آن را نرخ قربانیشدن جوانان ایرانی یا آمار اختصاصی فیشینگ پیامکی دانست.
برای آشنایی بیشتر با رفتار ارتباطی این گروه، مقالۀ «روشهای ارتباط و تبلیغ برای نسل Z» را مطالعه کنید.
میانسالان چگونه قربانی فیشینگ پیامکی میشوند؟
براساس دادههای مرکز تحقیقات Pew، نود درصد افراد ۵۰ تا ۶۴ ساله در آمریکا گوشی هوشمند دارند.
اگرچه این آمار را نمیتوان مستقیماً به جامعۀ ایران تعمیم داد، نشان میدهد استفاده از گوشی هوشمند در میان میانسالان بسیار فراگیر شده است.
پیام فیشینگ زمانی باورپذیرتر میشود که در میان پیامهای واقعی بانکی، کاری و سازمانی، آشنا و عادی به نظر برسد.
افراد میانسال معمولاً برای انجام امور مالی، کاری، درمانی و سازمانی از گوشی خود استفاده میکنند و ممکن است هر روز پیامهایی با موضوعات زیر دریافت کنند:
- تراکنش بانکی و رمز یکبارمصرف
- بیمه، مالیات و خدمات سازمانی
- قبض، جریمه یا وضعیت حساب
- خرید اینترنتی و پیگیری مرسوله
- نوبت پزشکی و خدمات درمانی
- مکاتبات کاری و پرداختهای مالی
کلاهبرداران با تقلید از همین ارتباطات روزمره، پیام جعلی را بهگونهای طراحی میکنند که در نگاه اول طبیعی به نظر برسد. برای مثال، پیام مسدودی حساب، پرداخت جریمه یا تکمیل اطلاعات بیمه میتواند مخاطب را به کلیک روی یک لینک جعلی ترغیب کند.
سالمندان چگونه قربانی فیشینگ پیامکی میشوند؟
سالمندان بهطور طبیعی سادهلوحتر یا ناآگاهتر از دیگران نیستند؛ اما بعضی کلاهبرداران پیام خود را متناسب با دغدغهها و شرایط این گروه طراحی میکنند.
جعل هویت بانک، سازمان دولتی، پشتیبانی فنی یا یکی از اعضای خانواده از شگردهایی است که میتواند پیام جعلی را باورپذیر نشان دهد.
این پیامها معمولاً با ایجاد ترس از مسدودی حساب، ازدسترفتن دارایی یا وقوع یک وضعیت اضطراری، مخاطب را برای تصمیمگیری سریع تحت فشار قرار میدهند.
گاهی نیز مهاجم پس از ارسال پیامک، تماس میگیرد و با ادامۀ سناریو اجازه نمیدهد فرد پیام را مستقلاً بررسی کند یا با شخص مطمئنی مشورت داشته باشد.
خطر برای سالمندان الزاماً بهمعنای قربانیشدن بیشتر نیست؛ فشار روانی و ادامۀ ارتباط با کلاهبردار میتواند شدت خسارت را افزایش دهد.
دادههای ملی مشخصی دربارۀ میزان قربانیشدن سالمندان ایرانی در فیشینگ پیامکی منتشر نشده است.
بااینحال، پژوهشی روی ۳۰۰ سالمند مراجعهکننده به مراکز سلامت اصفهان نشان داد ۴۱ درصد استفادۀ متوسط و ۲۳ درصد استفادۀ زیاد از تلفن همراه داشتهاند.
حتماً بخوانید: نمونه سوالات نظرسنجی + ۵۰ سوال کاربردی برای نظرسنجی از مشتریان
این پژوهش ملی نیست و استفاده از گوشی هوشمند یا پیامک را بهطور جداگانه اندازهگیری نکرده است؛ اما نشان میدهد نمیتوان سالمندان را خارج از دایرۀ کاربران تلفن همراه در نظر گرفت.
براساس گزارش FTC درباره حمایت از افراد مسنتر، افراد ۶۰ ساله و بالاتر در سال ۲۰۲۴ حدود ۲٫۴ میلیارد دلار خسارت ناشی از کلاهبرداری گزارش کردهاند. این مبلغ مربوط به مجموع انواع کلاهبرداریهاست و نه فقط فیشینگ پیامکی.
بنابراین، خطر اصلی برای سالمندان الزاماً بیشتر بودن تعداد قربانیان نیست؛ بلکه میزان خسارتی است که ممکن است در صورت موفقیت کلاهبرداری به آنها وارد شود.
کدام گروه بیشتر قربانی میشود و کدام گروه بیشتر ضرر میکند؟
برای مقایسۀ گروههای سنی باید سه شاخص متفاوت را از یکدیگر جدا کنیم:
- میزان مواجهه با پیامهای جعلی
- احتمال واکنش به پیام و قربانیشدن
- مبلغ خسارت پس از قربانیشدن
ممکن است یک گروه بهدلیل فعالیت بیشتر در فضای دیجیتال، پیامهای جعلی بیشتری دریافت کند؛ اما گروه دیگری در صورت قربانیشدن، مبلغ بیشتری از دست بدهد. به همین دلیل، تعداد قربانیان بهتنهایی شدت آسیب را نشان نمیدهد.
| گروه سنی | الگوی خطر محتمل | محرکهای رایج |
|---|---|---|
| جوانان | مواجهۀ بیشتر و واکنش سریعتر | جایزه، خرید، مرسوله، استخدام و حساب کاربری |
| میانسالان | شباهت پیام جعلی به ارتباطات روزمره | بانک، بیمه، مالیات، جریمه و خدمات سازمانی |
| سالمندان | احتمال فشار روانی و خسارت مالی سنگینتر | مسدودی حساب، جعل هویت سازمان یا اعضای خانواده |
این جدول فقط الگوهای عمومی را نشان میدهد و برای تمام افراد هر گروه صدق نمیکند. رفتار دیجیتال، میزان آگاهی و شرایط تصمیمگیری افراد یک گروه سنی نیز میتواند تفاوت زیادی داشته باشد.
فیشینگ پیامکی برای هر سن، چهرهای متفاوت دارد
- جوانان بهدلیل حضور بیشتر در فضای دیجیتال و واکنش سریع به اعلانها
- میانسالان بهدلیل دریافت پیامهای متعدد مالی و سازمانی
- سالمندان بهدلیل احتمال فشار روانی و خسارت مالی سنگینتر
ممکن است در معرض فیشینگ پیامکی قرار بگیرند.
استفاده از نام ثابت برند، دامنۀ مشخص، توضیح روشن علت ارسال و خودداری از درخواست اطلاعات حساس، تشخیص پیام رسمی از پیام جعلی را برای کاربران آسانتر میکند.
اگر میخواهید پیامهای خدماتی و اطلاعرسانی کسبوکارتان را منظم، هدفمند و با هویتی مشخص ارسال کنید، از پنل اس ام اس ملی پیامک استفاده کنید. برای انتخاب پنل مناسب، فعالسازی امکانات موردنیاز و دریافت مشاورۀ رایگان با کارشناسان ما تماس بگیرید.
شماره تماس: 02163404
سوالات متداول
