چقدر در مورد هوش هیجانی اطلاع دارید؟! تأثیر هوش هیجانی بر زندگی و کار ما چیست؟ وقتی در روابط روزمره و کارتان دچار هیجان می‌­شوید، چگونه آن را کنترل می­کنید؟ اصلاً اینکه آن را بشناسیم مهم است یا نه؟ قطعاً هیچکدام از ما پاسخ دقیق و اصولی برای هیچکدام از این سوالات نداریم، چون هیچ­وقت آموزش اصولی برای آن نداشته‌­ایم. گرچه شاید بهتر بود، این موضوع در مدارس در کنار دروس دیگر آموزش داده می­شد اما خب ماهی را از وقت از آب بگیریم، تازه است.

هوش هیجانی در واقع یک اصطلاح روانشناسی است و نشان­‌دهنده میزان مدیریت افراد بر هیجانات خود و واکنش به هیجانات دیگران است. شناخت این موضوع نوعی مهارت به حساب می‌­آید و دانستن آن بسیار ضروری است. چون خیلی وقت­ها به‌خاطر عدم شناخت هوش هیجانی، کنترل آن نیز برای­مان سخت می‌­شود و خیلی راحت می‌­تواند روابط کاری و روزمره ما را تحت تأثیر بگذارد.

هوش هیجانی چیست؟!

هوش هیجانیهوش هیجانی یا Emotional intelligence نوعی مهارت عاطفی است و به ما کمک می­کند چگونه از احساسات و هیجان‌های خود به‌بهترین‌نحو استفاده کنیم و فکر را در مسیری درست به کار ببریم. به زبان دیگر، هوش هیجانی، احساسی یا عاطفی یعنی شناخت، کنترل عواطف و هیجان‌ها است که مجموعه‌ه­ای از مهارت‌ها و خصوصیات فردی را شامل می‌­شود.

این اصطلاح اولین‌بار در دهه 1990 میلادی توسط دو روان‌شناس به نام‌های جان ماییر و پیتر سالویمطرح شد. آنها معتقد بودند کسی که از هوش هیجانی برخوردار است، بر عواطف خود و دیگران کنترل دارد و می‌­تواند بین پیامدهای مثبت و منفی عواطف فرق بگذارد.

حتماً می­پرسید IQ یا بهره ­هوشی بالا پس به چه کار می­‌آید؟ بله درست است تا قبل از این، بهره هوشی بالا و منطقی‌بودن از شروط موفقیت به­ حساب می‌­آمد، اما امروزه با تحقیقاتی که بر کارکرد مغز و دلایل رفتار و تصمیم‌های انسان­ها انجام شده، تنها داشتن بهره هوشی یا IQ برای رسیدن به موفقیت و مدیریت زندگی و کارکافی نیست. چون باید بتوانیم در لحظاتی که دچار هیجان می­‌شویم و یا احساساتی مثل خشم، ترس، شادی، استرس و ... را تجربه می‌­کنیم، بهترین تصمیم را بگیریم یعنی هوش هیجانی (EI) بالایی داشته باشیم.

به عبارت دیگر شما با شناخت هوش هیجانی و تقویت آن، به دست آوردن پاداش­‌های بزرگ­تر برای­تان مهم­تر از پاداش­های کوچک است، و به همین دلیل اجازه نمی‌­دهید هرگونه نگرانی و استرسی قدرت تفکر و استدلال شما را مختل کند. در این صورت است که می‌­توانید در هر حالی امیدوار باشید، دیگران را درک کنید،  مشکلات را شکلات فرض کنید و انگیزه خودتان را حفظ کنید. این مهارت نه تنها در روابط فردی که در حوزه کسب‌و‌کار نیز به کار می­‌آید. خب پس تا به اینجا به اهمیت آن پی بردیم و لازم است آن را در وجود خودمان کشف کنیم.

مولفه­‌های اصلی هوش هیجانی چیست؟

هوش هیجانی در مدل­های مختلفی معرفی شده که معروف­ترین آنها مدل مختلط یا Mixed Model است، این مدل توسط یک روانشناس به نام دنیل گلمن مطرح شد که در آن به ساده­ترین شکل، پنج مولفه اصلی هوش هیجانی را معرفی می­کند.

  • خودآگاهی
  • تسلط بر خود
  • انگیزه
  • همدلی
  • مهارت­های اجتماعی

خودآگاهی: یعنی به شناخت کامل از احساسات رسیدن. با این مهارت می­‌توانید توانایی­‌هایتان را بشناسید و بدانید چه موقع کدام یک را به‌کار بگیرید.

تسلط بر خود: این مهارت به شما در کنترل هیجانات کمک می­‌کند. خیلی از مواقع شما دچار خشم و عصبانیت می‌­شوید و باید بتوانید خونسردی خودتان را حفظ کنید و از هر افکار و شخصیت‌­تان را تضعیف می­کند دوری کنید.

انگیزه: مهم­ترین عاملی که انسان برای رسیدن به هدف تلاش می‌­کند انگیزه است. البته در مدل گلمن انگیزه را صرفاً به‌‌خاطر لذت شخصی، کنجکاوی یا رضایت از سازنده و مولد‌بودن می‌داند.

همدلی: این مورد به دیگران مربوط می­‌شود برخلاف سه مورد قبلی یعنی این‌که تا چه حد دیگران و احساسات اطراف را متوجه می‌­شوید و چه پاسخی به آنها می­‌دهید.

مهارت­های اجتماعی:به توانایی مذاکرۀ شما درباره نیازهای خودتان و دیگران برمی­‌گردد. این مهارت می‌­تواند در قالب مشاوره، مدیریت بحران و حتی درد و دل دوستانه باشد.

چگونه از وضعیت هوش هیجانی خودمان مطلع شویم؟

گرچه تست­های زیادی برای این­که از وضعیت هوش هیجانی ­تان مطلع شوید وجود دارد، اما با نکاتی که در ادامه به آن می‌­پردازیم می­‌توانید آن را در وجودتان بسنجید.هوش هیجانی چیست

نکته اول: احساساتتان را چگونه توصیف می‌کنید؟

هرچه در بیان احساسات­تان راحت باشید و از واژگان بیشتری برای ابراز آن استفاده کنید، درک بهتری از هوش هیجانی دارید چون بهتر می­توانید راه مقابله با آن احساس را در پیش بگیرید. این مهم است که وقتی مثلاً حالتان خوب نیست، مستقیماً برچسب بدبودن به احساس­تان نچسبانید و به دنبال علت باشید. اینکه آیا مظطرب هستید؟ بیمارید؟ خشمگین هستید؟ و ... آنگاه راحت‌­تر با آن کنار می­‌آیید.

نکته دوم: نسبت به حال دیگران چقدر کنجکاوید؟

اگر همدلی با دیگران و جویاشدن از حال اطرافیان برا­ی­تان مهم است، یعنی به آنها اهمیت می­‌دهید و حال­شان برای شما مهم است چون متوجه می‌شوید چه بر آنها می‌گذرد و این یعنی هوش هیجانی بالایی دارید.

نکته سوم: نسبت به تغییرات مقاوم هستید یا نه؟

کسی که از هوش هیجانی خوبی برخوردار باشد از تغییرکردن و حتی تغییرات ناگهانی نمی‌­ترسد، چون آنقدر بر خودش و احساسات­ش کنترل دارد که برای مواجهه با هر کدام راه­کار­هایی آماده دارد. این یعنی قدرت سازگاری بالا.

نکته چهارم: تا چه حد با نقاط قوت و ضعف خودتان آشنا هستید؟

تنها شناخت احساسات و هیجانات کافی نیست! شما باید نقاط ضعف و قوت خودتان را به­‌خوبی بشناسید تا در فرصت­هایی که پیش می­‌آید به‌خوبی بتوانید از آنها استفاده کنید.

نکته پنجم: زود ناراحت می‌شوید یا نه؟

وقتی شما خودتان را خیلی خوب بشناسید دیگر کمتر کسی پیدا می­‌شود که بتواند با حرف­هایش ناراحت‌­تان کند. می­دانید چرا؟! چون دیگر مرز بین شوخی و تحقیر را خوب یاد گرفته‌­اید.

نکته ششم: توانایی نه گفتن دارید؟

باید بلد باشید خیلی راحت "نه" بگویید. چون تعهد شما نسبت به مسئولیت­‌هایی که درحال‌حاضر دارید را نشان می­‌دهد و این شانس موفقیت شما را بالا می­برد. حتی در مسائل زندگی هم همین­طور است. چرا باید کاری را انجام دهید یا شرایطی را بپذیرید که جز استرس و افسردگی برای شما چیزی ندارد.

نکته هفتم: از اشتباهاتتان درس می‌گیرید؟

کسی­ که هوش هیجانی بالایی دارد به اشتباهاتش به چشم تجربه نگاه می­‌کند و آن را چراغی می­کند برای ادامه راه، نه اینکه مدام به آنها فکر کند و فراموش­شان نکند.

نکته هشتم: توقع جبران از دیگران دارید؟

وقتی به کسی هدیه می­‌دهید و یا کاری در حق او اتجام می­‌دهید، دوست دارید خیلی سریع جبران کند؟ یا نه برای لذت این کار را می­کنید؟ اگر هوش هیجانی بالایی دارید باید از بخشیدن بدون توقع لذت ببرید. اینگونه هم روابط قوی­تری می­‌سازید و هم به دیگران اهمیت داده‌­اید.

نکته نهم: کینه‌ای هستید؟

اگر کسی در حق شما دشمنی کرد یا خواست آسیبی برساند، به دل می­‌گیرید؟ حتماً می­‌دانید که فکرکردن به چنین مواردی ذهن و جسم شما را در حالت جنگ قرار می­‌دهد. البته اشتباه نشود اگر جان شما در خطر است یا در هر موقعیت اظطراری دیگری قرار گرفته‌­اید، هرگونه واکنشی برای حفظ بقا درست است، اما اگر چنین خطر و مشکلی گذشته است دیگر فکرکردن به آن تنها ذهن و روح شما را تخریب می­‌کند و از همه مهم­تر قدرت حل مسائل را از شما می­گیرد.

نکته دهم: فیلتر ذهنی دارید یا نه؟

می­دانید که عملکرد ما به ورودی­های ذهنی ما برمی­گردد و این خیلی مهم است که اجازه ندهیم هر چیزی به ذهن ما راه پیدا کند چون هرگونه احساسات و افکار منفی بر ناخودآگاه ما اثر می­گذارد. اگر هوش هیجانی بالایی داشته باشید در مواجهه با افراد و یا افکار منفی، در لحظه احساسات خودتان را شناسایی می­‌کنید و سعی بر کنترل آن می­‌نمائید.

نکته یازدهم: کمالگرا هستید؟

اگر هوش هیجانی بالایی داشته باشید اهداف­تان را تقسیم‌­بندی می­‌کنید (اهداف کوتاه‌­مدت، میان­‌مدت و بلندمدت) و مستقیماً به نقطه کمال نگاه نمی­‌کنید، چون رسیدن به آن مستلزم تلاش زیادی است و حتی ممکن است نرسید. افراد با هوش هیجانی بالا واقع­‌گرا هستند و کاری نمی­‌کنند تا از مسیر خسته شوند و کنار بکشند.

نکته دوازدهم: شکرگزار هستید؟

اگر به‌­خاطر تمام داشته‌­هایتان شکرگزار هستید پس بدانید که 23% کمتر از دیگران دچار استرس می­شوید. چرا؟! چون نیمه پر لیوان را می­بینید و زمان و فکرتان را صرف کاری مثبت کرده‌­اید.

سخن پایانی

امیدوارم متوجه اهمیت هوش هیجانی شده باشید و بدانید رشد و تقویت آن چه تأثیری بر زندگی شخصی و کاری شما می­گذارد. لازم است بدانید که مهارت یک چیز اکتسابی است نه ذاتی و به‌راحتی با تمرین و تکرار می­‌توانید آن را یاد بگیرید. امیدواریم که در این راه موفق باشید.

هوش هیجانی چیست؟
به دنبال رشد کسب و کارتان هستید؟ ملی‌پیامک به شما امکان جذب، نگهداری و تعامل با مشتری را می دهد.
ثبت نام و ارسال پیامک ثبت نام در کمتر از 1 دقیقه
بحث درباره این مقاله را شما آغاز کنید! ارسال دیدگاه

تیم تحریریه ملی پیامک

هر آنچه در ملی پیامک می خوانید، حاصل یک کوشش تیمی است؛ کوششی در جهت یافتن درست‌ترین پاسخ به مسائل و انتقال آن به شما. ما امیدواریم تلاش‌های مجموعه ما بتواند تاثیری هر چند کوچک در بهبود کیفیت فضای دیجیتال ایران داشته باشد.
درباره تیم ما بیشتر بدانید